Antiaritmikler
← sahneyi yana kaydırın →
İlaç nereyi etkiler
- Sınıf 1 (kinidin 1A, lidokain 1B, flekainid 1C): Na⁺ kanalının açık ve inaktif durumu; kullanıma ve duruma bağımlı blokaj → QRS uzar
- Sınıf 2: β reseptörü → SA faz 4 eğimi ve AV refrakter süresi → PR uzar
- Sınıf 3 (amiodaron, sotalol, dofetilid, ibutilid): IKr → faz 3 ve AP uzar → QT uzar
- Sınıf 4 (verapamil, diltiazem): L tipi Ca²⁺ kanalı → SA/AV yavaşlar
- Şema dışı: adenozin (K⁺ akımı ↑, Ca²⁺ akımı ↓) ve magnezyum
Klinik kullanım
- PSVT sonlandırma: adenozin (ilk), verapamil/diltiazem, beta bloker
- AF/flutterda hız kontrolü: verapamil/diltiazem ± beta bloker; kalp yetmezliğinde digoksin; hipertiroidide beta bloker
- AF'de ritmi koruma: amiodaron, dronedaron, sotalol, dofetilid; yapısal normal kalpte 1C
- Akut VT: iskemide lidokain, stabil/dirençli VT'de amiodaron veya prokainamid; nabızsız VF'de önce defibrilasyon
- Torsades: İV magnezyum, izoproterenol, kalp pili
- Brugada elektrik fırtınası: kinidin (Ito blokajı), izoprenalin; temel tedavi ICD
Yan etki ↔ doku/mekanizma
- Kinidin: ishal (en sık), çinkonizm, trombositopeni, α blokajı ile hipotansiyon; terapötik düzeyde bile torsades
- Prokainamid: NAPA (sınıf 3 etkili) birikimi, ilaca bağlı lupus
- Disopiramid: antikolinerjik (BPH, dar açılı glokomda kontrendike), negatif inotrop
- Lidokain: nistagmus → konvülsiyon
- Flekainid/propafenon: proaritmi (CAST), metalik tat
- Amiodaron: pulmoner fibrozis, hem hipo- hem hipertiroidi, kornea mikrodepoziti, gri-mavi deri, hepatit, bradikardi
- Sotalol/dofetilid/ibutilid: torsades (doza bağlı)
- Verapamil: kabızlık; SVT sanılan VT'de İV verapamil → kollaps
Etkileşimler ve kontrendikasyonlar
- Kinidin digoksin klerensini azaltır → dijital dozu yarıya
- Amiodaron CYP inhibitörü: varfarin dozu üçte bir–yarı azaltılır; digoksin ve statin düzeyi ↑
- Verapamil + beta bloker (göz damlası timolol bile) → AV blok
- 1C: geçirilmiş MI ve kalp yetmezliğinde kontrendike; Brugada paternini ortaya çıkarır
- Adenozin: astım/KOAH ve kalp naklinde kontrendike; teofilin/kafein etkiyi azaltır, dipiridamol artırır
- Dronedaron: ağır kalp yetmezliğinde kontrendike (kara kutu)
Şematik, ölçeksiz. EKG, aksiyon potansiyeli ve blok yüzdeleri; sodyum kanalı blokajının "korunan reseptör" modelinden (her atımda açık/inaktif kanalın bir bölümü bloke olur, diyastolde zaman sabiti τ ile çözülür) ve hıza bağlı AP süresi ilişkisinden hesaplanır. Varsayımlar: dinlenim değerleri PR 160, QRS 90, QT 380 ms ve AP süresi 300 ms (70/dk); QT–hız düzeltmesi Fridericia biçiminde; QRS ∝ 1/√(1 − blok); kinidin ve lidokain için τ (4 s ve 0,3 s) ile her ilacın atım başına bağlanma oranı; depolarize dokuda τ ×8 ve bağlanma ×1,6; torsades eşiği QTc 500 ms; adenozin etkisinin 6 saniyelik sönme sabiti (plazma yarı ömrü ≈1 saniyedir: Möser ve ark. 1989, doi:10.1152/ajpcell.1989.256.4.C799). Bu sayılar örnektir; sıralamalar (QRS'yi en çok flekainid, QT'yi en çok amiodaron, QT'yi en az lidokain, PR'yi en çok adenozin) kitap bölümüyle uyumludur. Kaynaklar: kullanıma/duruma bağımlı blokajın kuramı Hondeghem ve Katzung 1977, doi:10.1016/0304-4157(77)90003-x; sınıf 1 alt gruplarının hızlı/orta/yavaş kinetiği Campbell 1983, doi:10.1093/cvr/17.6.344; flekainidde bloktan çıkış zaman sabiti 15,5 s Campbell 1983, doi:10.1093/cvr/17.5.251; ilaca bağlı QT uzaması ve torsades Roden 2004, doi:10.1056/NEJMra032426; infarktüs sonrası 1C ile mortalite artışı (CAST) Echt ve ark. 1991, doi:10.1056/NEJM199103213241201; amiodaron yan etki sıklıkları Vassallo ve Trohman 2007, doi:10.1001/jama.298.11.1312; sınıflamanın etkiye dayandığı ve sınırları Task Force (Sicilian Gambit) 1991, doi:10.1161/01.cir.84.4.1831. Klinik bilgiler ve TUS etiketleri farmakolojidoktoru antiaritmikler bölümünden.