Diüretikler
← sahneyi yana kaydırın →
İlaç nereyi etkiler
- Proksimal tübül: karbonik anhidraz (asetazolamid), SGLT2 (gliflozinler); mannitol proksimal tübül ve inen kolda suyu lümende tutar
- Çıkan kalın kol: NKCC2 (furosemid, bumetanid, torsemid, etakrinik asit)
- Distal tübül: NCC (tiyazidler, klortalidon, indapamid, metolazon)
- Toplayıcı kanal: mineralokortikoid reseptörü (spironolakton, eplerenon), ENaC (amilorid, triamteren), V2 (vaptanlar)
- Çoğu ilaç lümene proksimalde organik asit sekresyonuyla ulaşır; aldosteron antagonistleri lümene girmek zorunda değildir, mannitol yalnız filtrasyonla gelir
Klinik kullanım
- Kıvrım: akut akciğer ödemi (İV, önce venodilatasyon), ödem, KY, hiperkalsemi (+ serum fizyolojik), GFH < 30 mL/dk'da da etkili
- Tiyazid: hipertansiyonda ilk diüretik, Ca²⁺ taşı, osteoporoz, nefrojenik DI
- Spironolakton: HFrEF'te sağkalım ↑ (ACE inh. + beta blokerden sonra); sirotik asitte furosemidle 100:40, tavan 400 + 160 mg
- Amilorid: Liddle sendromu, lityuma bağlı nefrojenik DI · Asetazolamid: glokom, dağ hastalığı · Mannitol: kafa içi ve göz içi basınç artışı
Yan etki ↔ segment/doku
- Elektrolitler "hipo", metabolizma "hiper": hiponatremi, hipokalemi, hipomagnezemi, alkaloz + hiperglisemi, hiperlipidemi, hiperürisemi
- İstisnalar: asetazolamid → hiperkloremik metabolik asidoz; osmotik ve vaptan → hipernatremi; tiyazid → Ca²⁺ tutar; K⁺ tutucu → hiperkalemi + asidoz
- Kıvrım: ototoksisite (iç kulak NKCC1), hipomagnezemi · Tiyazid: hiponatremi, hiperglisemi, ereksiyon güçlüğü · Spironolakton: jinekomasti
- Mannitol: diürezden önce hacim ↑ → KY'de akciğer ödemi
Etkileşimler
- Lityum: asetazolamid atılımı artırır; tiyazid ve kıvrım düzeyi yükseltir; amilorid hücreye girişini keser (nefrojenik DI'da); spironolakton proksimalde etkisiz
- Hipokalemi (kıvrım, tiyazid) → digoksin toksisitesi
- NSAİİ: kıvrım ve tiyazidin etkisini azaltır (sekresyonda yarış, PGE₂ ⊣) · Aminoglikozid + kıvrım: ototoksisite ↑
- K⁺ tutucu + ACE inh./ARB, K⁺ desteği, böbrek yetmezliği: hiperkalemi
Şematik, ölçeksiz. Segment payları Katzung 14. bs. değerleri (kitabın kaynağı: proksimal %66, çıkan kalın kol %25, distal %4–8, toplayıcı %2–5; modelde orta değer %5 ve %3); literatürdeki aralık geniştir (ör. Besouw ve ark. 2020: proksimal %70–80, kalın kol %10–20, doi:10.1007/s00467-019-04371-y). Parçacık sayıları, idrar akımı, FENa, K⁺/Ca²⁺/Mg²⁺ çubukları ve doz-yanıt bir modelden gelir; segment kapasite tavanları, tavan dozdaki blokaj oranları, aldosteron katı (×1,8) ve hacim/ozmol ölçekleri varsayımdır (örnek): model kitaptaki sıralamayı ve yönleri gösterir, klinik sayı öngörmez. Lityum, ürik asit, glukoz, LDL ve jinekomasti göstergeleri kitaptaki niteliksel bilgiden gelir. İlaç çizimleri şematiktir, gerçek kimyasal yapı değildir. Kıvrım diüretiği bağlanma yeri (dış giriş, dışa açık konum, karboksil–K⁺): Zhao ve ark. 2025, NKCC1 yapısı, doi:10.1038/s44318-025-00368-6; tiyazid–NCC (dışa açık konumda kilit, Cl⁻ bölgesiyle örtüşme): Fan ve ark. 2023, doi:10.1038/s41586-023-05718-0; empagliflozin–SGLT2 (şeker bölgesi + dış giriş, dışa açık kilit): Niu ve ark. 2022, doi:10.1038/s41586-021-04212-9; amilorid ENaC'nin dış por girişinde: Kellenberger ve ark. 2003, doi:10.1124/mol.64.4.848; ENaC αβγ: Noreng ve ark. 2020, doi:10.7554/eLife.59038; spirolakton–MR ligand bağlanma alanı: Huyet ve ark. 2007, doi:10.1124/mol.107.036459; sülfonamid çinko bağlayıcı grup: Supuran 2018, doi:10.1080/14756366.2018.1428572; kıvrım ototoksisitesi ve iç kulak NKCC1: Ding ve ark. 2016, doi:10.1016/j.joto.2016.10.001.