Sınav analizi
2026 TUS 2. Dönem Farmakoloji Soru Analizi
2026 TUS 2. Dönem sınavı 23 Ağustos 2026'da uygulandı; Temel Tıp Bilimleri Testi'nin 83-100 numaralı 18 sorusu Tıbbi Farmakoloji alanına ayrıldı. Bu blokta dikkat çeken şey soru sayısı değil, soruların biçimidir: 18 sorunun 15'inde hiçbir klinik bağlam yoktur ve yalnız bir soruda hasta tarif edilir. Blok, klinik muhakemeyi değil doğrudan ilaç bilgisini sınamıştır — prototip ajan, etki mekanizması, yan etki ve kontrendikasyon. Bu sayfa 18 sorunun tamamını konu grubu, soru kökü tipi ve zorluk düzeyi bazında çözümler. Ayrıca Klinik Tıp Bilimleri Testi taranarak doğru cevabı bir ilaç, ilaç grubu ya da farmakolojik mekanizma bilgisiyle verilen sorular listelenir; böylece sınavın farmakoloji yükü iki oturuma yayılmış gerçek ağırlığıyla görünür hale gelir. Çözümleme tek bir sınav dönemine aittir ve gelecek dönemler için dağılım tahmini yapmaz. Zorluk düzeyi ölçülmüş değil değerlendirilmiştir. Soru metinleri telif nedeniyle yeniden yayımlanmaz; ilaçlar yalnız etken madde adıyla anılır.
Blok neyi sınadı
Bu bloğun en belirgin özelliği zorluğu ya da soru sayısı değil, soru kökünün ne istediğidir. On sekiz sorunun 15'inde hiçbir klinik bağlam yoktur: hasta yok, öykü yok, laboratuvar yok. İki soruda tek cümlelik bir klinik çerçeve bulunur, yalnız bir soruda yaşı ve cinsiyeti verilen bir hasta tarif edilir [2].
Bunun çalışma yöntemi açısından karşılığı doğrudandır. Farmakoloji bloğu klinik muhakeme değil ilaç bilgisi sınıyor: prototip ajan, etki mekanizması, karakteristik yan etki, kontrendikasyon. Vaka çözerek geçirilen zaman bu blokta karşılığını bulmuyor; ilaç gruplarının temsilcilerini ve ayırt edici özelliklerini bilmek buluyor.
Blok, temel testin 83-100 numaralı sorularıdır ve 100 soruluk testin %18'ini oluşturur; bu oran ÖSYM'nin başvuru kılavuzunda ilan ettiği alan dağılımıyla aynıdır [1]. Zorluk değerlendirmemize göre soruların 10'u kolay, 4'ü orta, 4'ü zor bandındadır; blok ortalaması 1,67 / 3 [2].
Soru kökleri ne istedi
Kökün istediği işe göre ayrıldığında blok dört gruba düşüyor [2]:
| Soru kökü | Soru sayısı | Örnek |
|---|---|---|
| Düz bilgi ("hangisi X'tir") | 8 | 5-HT1A parsiyel agonisti hangisidir |
| Negatif kök | 6 | "en az olası", "yer almaz", "antidotu yoktur" |
| Eşleştirme / çoklu ifade | 2 | I, II, III ifadelerinden hangileri doğrudur |
| Hasta senaryosu | 2 | vaka üzerinden ilaç seçimi |
Buradaki asıl bulgu negatif köklerdir: 18 sorunun 6'sı, yani her üç sorudan biri olumsuz bir kök taşıyordu. Bu format konuyu bilmeyi değil, beş seçeneğin beşini birden değerlendirebilmeyi gerektirir. Doğru cevabı ilk okuyuşta tanımak yetmez; kalan dördünün neden elendiğini de görmek gerekir. Hız kaybettiren ve dikkat hatasına en açık soru tipi budur.
Konu gruplarına göre dağılım
On sekiz soru dokuz ayrı konu grubuna dağıldı ve hiçbir grup 3 soruyu geçmedi [2].
| Konu grubu | Soru sayısı | Kolay | Orta | Zor |
|---|---|---|---|---|
| Endokrin ve metabolik | 3 | 2 | 1 | 0 |
| Otonom ve kardiyovasküler | 3 | 2 | 0 | 1 |
| Santral sinir sistemi | 3 | 1 | 0 | 2 |
| Antimikrobiyal | 2 | 1 | 1 | 0 |
| Farmakokinetik ve etkileşim | 2 | 1 | 0 | 1 |
| Kemoterapötik ve immünomodülatör | 2 | 1 | 1 | 0 |
| Gastrointestinal | 1 | 1 | 0 | 0 |
| Genel farmakoloji | 1 | 1 | 0 | 0 |
| Hematoloji | 1 | 0 | 1 | 0 |
Tablodan çıkan pratik sonuç şu: farmakolojide tek bir konuya yüklenmek işe yaramıyor. Kemoterapötikler ya da otonom sinir sistemi gibi klasik olarak "ağır" sayılan başlıklar bu sınavda 2-3 soruyla temsil edildi [2].
Buna karşılık santral sinir sistemi grubu, 3 sorunun 2'si zor bandında olmak üzere oransal olarak en riskli alt başlık oldu.
Sınavı ayıran dört soru
Zor bandına giren dört sorunun ortak özelliği, hepsinin klasik ders kitabı anlatısının bir adım ötesinde olmasıydı [2].
Soru 86 — beta blokerlerde membran stabilize edici aktivite. Aranan ajan asebutolol. Zorluğun kaynağı, çoğu kaynağın beta blokerleri kardiyoselektivite ve intrinsik sempatomimetik aktivite üzerinden tablolaması, membran stabilize edici aktiviteyi ise dipnotta bırakmasıdır; Katzung bu özelliği ayrı bir sütun yerine metin içinde anar [3]. Soru üstelik iki filtreyi birlikte istiyor: hem bu aktiviteye sahip olmak hem aritmide kullanılmak.
Soru 88 — remimazolam. 30 dakika veya daha kısa süreli sedasyon, çok hızlı inaktivasyon ve yalnız intravenöz kullanım tarifi bu moleküle işaret ediyor. Midazolamdan ayıran nokta metabolizmadır: remimazolam karaciğer sitokrom sisteminden bağımsız olarak doku esterazlarıyla parçalanır, remifentanille aynı mantık [4].
Soru 89 — ortak aktif metabolit. Klorazepat, klordiazepoksid ve diazepam desmetildiazepam üzerinden oksazepama dönüşür [3]. Pratik ipucu şudur: adı "-azepam" ile biten ve doğrudan glukuronik asit konjugasyonuyla atılan ajanlar (lorazepam, oksazepam, temazepam) bu yolağın dışındadır, dolayısıyla lorazepam geçen her seçenek elenebilir.
Soru 99 — nefazodon ve statin miyopatisi. Bir yıldır simvastatin kullanan hastaya depresyon tedavisi başlanıyor ve yaygın kas ağrısı gelişiyor. Aranan ajan, sitokrom P450 3A4'ü güçlü inhibe eden antidepresandır [4]. Soru iki katmanlı: önce statin miyopatisinin plazma düzeyine bağlı olduğunu, sonra hangi antidepresanın bu enzimi anlamlı biçimde inhibe ettiğini bilmek gerekiyor.
Klinik testteki farmakoloji soruları
Farmakoloji bloğu 100. soruda bitiyor, ama sınavın farmakoloji yükü orada bitmiyor. Klinik Tıp Bilimleri Testi'nin 100 sorusu tarandığında, doğru cevabı bir ilaç, ilaç grubu ya da farmakolojik mekanizma bilgisiyle verilen 20 soru daha bulundu [2]. Bu, klinik testin %20'sine karşılık gelir. İki oturum birlikte alındığında sınavın 38 sorusu, yani 200 sorunun %19'u farmakoloji bilgisiyle çözülüyor.
| Soru | Alan | Gereken farmakoloji bilgisi |
|---|---|---|
| 1 | Enfeksiyon Hastalıkları | Seftriakson alerjisinde TMP-SMX + rifampisin + doksisiklin |
| 2 | Enfeksiyon Hastalıkları | Spiramisin ile tedavi kararı |
| 7 | Kardiyoloji | HMG-KoA redüktaz inhibitörü endikasyonu |
| 8 | Kardiyoloji | Fibrinolitik + antiagregan/antikoagülan birlikteliği |
| 11 | Endokrinoloji | Pasireotid ve SST5 reseptör afinitesi |
| 12 | Endokrinoloji | Kabergolin–bromokriptin karşılaştırması ve dopamin agonisti yan etkileri |
| 15 | Üroloji | Sistemik tedavi seçenekleri; intravezikal BCG'nin yeri |
| 16 | Tıbbi Onkoloji | Larotrektinib / hedefe yönelik tirozin kinaz inhibisyonu |
| 19 | Romatoloji | Atak sırasında ürat düşürücü başlanmaması |
| 27 | Psikiyatri | SSRI seçimi (sertralin) |
| 38 | Çocuk Acil / Zehirlenmeler | Trisiklik antidepresan zehirlenmesinin bulguları |
| 41 | Çocuk Yoğun Bakım | Milrinonun inodilatör ve lusitropik etkisi |
| 43 | Çocuk Enfeksiyon | İmmünsüpresede varisella zoster immünglobulini |
| 44 | Enfeksiyon Hastalıkları | Kortikosteroid eklenmesi gereken tutulumlar |
| 47 | Çocuk Onkoloji | Vinka alkaloidleri ve alkilleyicilerin SIADH potansiyeli |
| 65 | Yanık | Sistemik kortikosteroidin rutin yeri olmaması |
| 70 | Meme | Tamoksifen, raloksifen ve aromataz inhibitörleri |
| 82 | Anesteziyoloji | NMDA reseptörü üzerinden etkili ajanlar: nitröz oksit ve ksenon |
| 92 | Obstetri | Misoprostolün kontrendikasyonu |
| 98 | Jinekoloji | Kesin kontrendikasyonlar |
Bu listede iki alan öne çıkıyor: antimikrobiyal rejim seçimi ve onkolojik ajanlar.
Her ikisinde de klinik tablo genellikle kolayca tanınıyor. Ayrım tedavi seçiminde, yani doğrudan farmakoloji bilgisinde yapılıyor.
Dikkat çeken bir başka nokta, son yıllarda ruhsatlanmış moleküllerin iki oturuma birden yayılmış olması. Temel testte remimazolam ve bimekizumab, klinik testte pasireotid ve larotrektinib sorulmuştur [2]. Klasik ders kitabı baskıları bu ajanları ya hiç içermiyor ya da tek cümleyle geçiyor; Goodman ve Gilman'ın güncel baskısı hedefe yönelik onkolojik ajanları ayrı bir bölümde toplamıştır [4].
On sekiz sorunun dökümü
Aşağıdaki tablo bloğun tamamını, her sorunun ölçtüğü farmakolojik bilgiyle birlikte listeler [2].
| Soru | Konu grubu | Ölçtüğü bilgi | Zorluk |
|---|---|---|---|
| 83 | Genel farmakoloji | Reseptör tipleri: glisin doğrudan ligand kapılı iyon kanalına bağlanır; diğer seçenekler G-proteini, nükleer reseptör ya da duyu reseptörü. | Kolay |
| 84 | Farmakokinetik ve etkileşim | CYP3A4 üzerinden inhibisyon–indüksiyon ayrımı. Rifampin klasik indükleyici; kalan dördü inhibitör. | Kolay |
| 85 | Santral sinir sistemi | 5-HT1A parsiyel agonisti buspiron. Çeldirici olarak suvoreksant (oreksin antagonisti) konmuş. | Kolay |
| 86 | Otonom ve kardiyovasküler | Beta blokerlerde membran stabilize edici aktivite. Asebutolol hem MSA hem ISA taşır. | Zor |
| 87 | Gastrointestinal | Antrakinon laksatiflerin kronik kullanımı ve melanosis coli. | Kolay |
| 88 | Santral sinir sistemi | Ultra-kısa etkili, doku esterazlarıyla yıkılan IV benzodiazepin: remimazolam. | Zor |
| 89 | Santral sinir sistemi | Benzodiazepinlerin ortak aktif metaboliti oksazepam; hangi üçlünün bu yolağı paylaştığı. | Zor |
| 90 | Kemoterapötik ve immünomodülatör | Biyolojik ajanların hedef ayrımı: bimekizumab IL-17A/F, diğerleri TNF-alfa. | Orta |
| 91 | Otonom ve kardiyovasküler | Tiyazidlerin ürik asit retansiyonu; gutlu hipertansifte kaçınılacak grup. | Kolay |
| 92 | Otonom ve kardiyovasküler | Kalp yetmezliğinde mortalite azalttığı gösterilmiş beta blokerler (bisoprolol, karvedilol, metoprolol süksinat). | Kolay |
| 93 | Antimikrobiyal | MSSA endokarditinde ilk seçenek antistafilokokal beta-laktam: sefazolin. | Orta |
| 94 | Antimikrobiyal | Aztreonamın etki spektrumu: yalnız aerop gram negatif; anaeroplara etkisiz. | Kolay |
| 95 | Kemoterapötik ve immünomodülatör | Tübülin hedefli ajanlarda yön farkı: vinka alkaloidleri polimerizasyonu inhibe eder, taksanlar stabilize eder. | Kolay |
| 96 | Endokrin ve metabolik | Oral antidiyabetik mekanizmaları; eksenatid GLP-1 agonistidir, antagonist değil. | Orta |
| 97 | Endokrin ve metabolik | Progestin endikasyonları; gebelik sonlandırma progestin değil antiprogestin (mifepriston) işidir. | Kolay |
| 98 | Endokrin ve metabolik | Bisfosfonatların doz aralığı; yılda bir intravenöz zoledronat. | Kolay |
| 99 | Farmakokinetik ve etkileşim | CYP3A4 inhibisyonu üzerinden statin miyopatisi; nefazodon güçlü inhibitör. | Zor |
| 100 | Hematoloji | Antikoagülan antidotları; fondaparinuks için ruhsatlı spesifik antidot yok. | Orta |
Yöntem
Çözümleme, ÖSYM tarafından yayımlanan 2026-TUS 2. Dönem soru kitapçıkları ve cevap anahtarı üzerinden yapıldı [2]. Temel testin 18 farmakoloji sorusunun tamamı okundu; her soru konu grubu, soru kökü tipi ve zorluk düzeyi olmak üzere üç başlıkta etiketlendi. Klinik bağlam sayımında "hasta tarif ediliyor mu" ölçütü kullanıldı: yaş, cinsiyet ya da öykü verilen soru tam senaryo, tek cümlelik hastalık çerçevesi taşıyan soru kısa bağlam sayıldı.
Klinik testteki sorular, doğru cevabın bir ilaç, ilaç grubu ya da farmakolojik mekanizma bilgisiyle verilmesi ölçütüyle seçildi. Bu ölçüt editöryel bir yargıdır: tedavi seçimi soran bazı sorularda farmakoloji ile klinik karar iç içedir ve farklı bir sınıflandırma birkaç soruyu listenin dışında bırakabilir. Listenin tamamı yukarıda paylaşıldığı için ölçüt okuyucu tarafından denetlenebilir.
Zorluk düzeyi ölçülmüş değil, değerlendirilmiştir. Adayların gerçek doğru cevap oranları ÖSYM tarafından açıklanmadığından bu ölçek soru kökünün ve çeldiricilerin yapısına dayanan uzman değerlendirmesidir. Kolay, doğrudan hatırlama gerektiren ve defalarca sorulmuş konuyu; orta, iki adımlı muhakeme ya da daha seyrek sorulan bir ayrıntıyı; zor ise nadir konuyu, çok adımlı çıkarımı veya güncel molekül bilgisini işaret eder.
Sayfa tek bir sınav dönemine aittir. Gelecek dönemler için soru dağılımı tahmini içermez; ilaçlar yalnız etken madde adıyla anılır.