# Farmakokinetik Kartları: ADME, Yarı Ömür ve Doz Hesabı

> Farmakokinetik, vücudun ilaca ne yaptığını inceleyen farmakoloji dalıdır; dört basamağı emilim, dağılım, metabolizma ve atılımdır ve baş harfleriyle ADME diye anılır. Bu deste o dört basamağı 64 bilgi kartına böler: her kartın ön yüzünde tek bir soru, arka yüzünde tek cümlelik bir cevap vardır. Emilimi belirleyen başat değişken ilacın yağda çözünürlüğüdür; iyonize olmayan molekül zarı geçebilir, iyonize olan geçemez. Biyoyararlanım ilacın kana geçen oranıdır ve 0 ile 1 arasında değişir; damar içi uygulamada 1 kabul edilir, ağızdan alınan ilaçlarda ilk geçiş etkisi nedeniyle daha düşüktür. Yarılanma ömrü, ilacın kan derişiminin yarıya inmesi için geçen süredir ve kinetik 1'e uyan ilaçlarda dozdan bağımsızdır; fenitoin, heparin ve alkol gibi kinetik 0'a uyan ilaçlarda doz arttıkça uzar. Dağılım hacmi ilacın dokulara ne kadar dağıldığını gösterir ve yükleme dozunu belirler; terapötik aralık ise etkinlik ile toksisite arasındaki güvenli derişim aralığıdır. Kartlar konuyu baştan anlatmaz, hatırlatır: mekanizmanın tam işlenişi ilgili ilaç sınıfı ve sözlük sayfalarındadır.

Kaynak: https://farmakolojidoktoru.com/kartlar/farmakokinetik
Konu: farmakokinetik kartları
Kart sayısı: 64

## Farmakokinetiğe giriş ve emilim

### Farmakolojinin Alt Dalları

- Sınavda öne çıkan üç önemli alt dal var:

### Biyoyararlanım (F): İlacın Kana Geçiş Oranı

- Oral yolla alınan her ilaç kana tam geçmez. F değeri %100 ise F=1, %50 ise F=0.5'tir.
- F hiçbir zaman birden büyük olamaz (0 ile 1 arasında bir değerdir).

### Absorpsiyon (Emilim)

- İlacın kana geçmesidir. En fazla ince bağırsaktan olur.
- En sık basit difüzyonla ve kinetik 1'e göre gerçekleşir.
- Lipofilik ilaç = Non-iyonize ilaç (emilir).
- Hidrofilik ilaç = İyonize ilaç (emilmez).
- Kural: Her ilaç kendine benzeyen ortamda daha iyi emilir.
- Asit ilaç asit ortamda (mide gibi) daha çok non-iyonizedir ve daha iyi emilir (Örn: Aspirin mideye emilmeye başlar).
- Bazik ilaç bazik ortamda daha çok non-iyonizedir ve daha iyi emilir.
- pKa < 7 ise asit yapılı ilaç, pKa > 7 ise baz yapılı ilaçtır.
- Formül:
- Asit ilaçlar için: PK - pH. (Pozitif sonuç: non-iyonize fazla; Negatif sonuç: iyonize fazla).
- Bazik ilaçlar için: pH - PK.

### İyon Tuzağı

- İlaçların kendine benzemeyen ortamda birikmesidir.
- Asit ilaçlar baz ortamda birikir, bazik ilaçlar asit ortamda birikir.
- Örnekler:

| # | Ön yüz | Arka yüz | Kaynak |
| :--- | :--- | :--- | :--- |
| 1 | Farmakolojinin Alt Dalları: Farmakokinetik nedir? | Vücudun ilaca yaptıklarını inceler. Özne vücuttur. Örneğin; ilacın absorpsiyonu (emilmesi), dağıtılması (dağılım), metabolizması (yıkılması) ve eliminasyonu (atılması) bu alana girer. Kısaca ADME olarak adlandırılır. | — |
| 2 | Farmakolojinin Alt Dalları: Farmakodinamik nedir? | İlacın vücuda yaptıklarını inceler. Özne ilaçtır. Örneğin; ilacın reseptöre bağlanması, etkisi, etki mekanizması ve yan tesirleri farmakodinamik konulardır. | — |
| 3 | Farmakolojinin Alt Dalları: Farmakovijilans nedir? | İlaçlar piyasaya çıktıktan sonra ortaya çıkan yeni yan tesirlerle uğraşan alandır. Bu çalışmalar Faz 4'te yapılır, yani ilaç piyasaya çıktıktan sonra. Her hastanede farmakovijilans komisyonları bulunur. | — |
| 4 | Biyoyararlanım (F) nedir? | İlacın kana geçme oranıdır. | — |
| 5 | Absorpsiyon (Emilim): Emilimi Etkileyen En Önemli Faktör nedir? | İlacın lipofilikliği (yağda erimesi). | — |
| 6 | Absorpsiyon (Emilim): pKa Değeri nedir? | İlacın %50 iyonize (ve %50 non-iyonize) olduğu pH değeridir. | [1] |
| 7 | İyon Tuzağı: Morfin/Eroin (bazik) nedir? | Mide suyunda (asit) birikir. Otopside mide suyunda aranır. | — |
| 8 | İyon Tuzağı: Bazik ilaçlar nelerdir? | Süte ve fetüse daha çok geçer, çünkü anne sütü ve fetal pH anne plazmasından daha asidiktir. (Örn: Nikotin bebeklerde düşük doğum ağırlığına, morfin/eroin ise bebeklerde bağımlılığa yol açabilir). | — |
| 9 | İyon Tuzağı: Klinik Kullanım nedir? | İlaç zehirlenmelerinde iyon tuzağından yararlanılır. | — |
| 10 | İyon Tuzağı: Asit ilaç zehirlenmesi nedir? | İdrar alkali yapılır (ilaç dışarı atılsın diye). | — |
| 11 | İyon Tuzağı: Bazik ilaç zehirlenmesi nedir? | İdrar asitleştirilir. | — |

## Kan düzeyi, yarı ömür ve doz

### Plazma Konsantrasyon-Zaman Grafiği

- Oral ve İntravenöz (IV) ilaç uygulamalarının kan derişim eğrilerini gösterir. Bu grafikten 4 önemli değer bulunur:
- Mutlaka doza bağlıdır; doz arttıkça Cmax artar. Dağılım hacmi ile ters orantılıdır.
- IV uygulamada Tmax 0'dır.
- Tmax daima doza bağlı değildir (IV'de doza bağlı değildir).
- F = EAA oral / EAA IV.
- Doz / EAA = Klirens. (Klirens: Birim zamanda kandan temizlenen hacim).
- Genellikle saatlerle ölçülür (örn: 4, 6, 12 saat), ancak saniye (adenozin: 10 sn) veya gün (amiodaron: 60 gün) de olabilir.

### Yarı Ömür ve Kinetik Tipleri

- Bu formüle göre, yarı ömür doza bağlı değildir.
- Yarı ömür doza bağlıdır; doz arttıkça yarı ömür uzar.

### Kararlı Durum Konsantrasyonu (Css)

- Kararlı Duruma Ulaşma Süresi (TSS):
- İlaçlar 1 yarı ömürde %50'sine, 4-5 yarı ömürde ise kararlı duruma ulaşır.
- Bu, TUS'ta hesaplama sorusu olarak gelebilir (örn: %50'sine 6 saatte ulaşan ilaç ne zaman kararlı duruma ulaşır? Cevap: 4-5 x 6 saat = 24-30 saat).
- Kararlı Durum Derişimi Formülleri:
- Oral Verilişte: Doz x F / (Doz Aralığı x Klirens). (Doz aralığı saattir, örn: günde 2 defa ise 12 saat).
- İnfüzyonla Verilişte: İnfüzyon Hızı / Klirens. TUS'ta karmaşık rakamlarla sorulmuştur.

### Yükleme Dozu ve İdame Dozu

- Yarı ömrü uzun olan ilaçlar (örn: Amiodaron - 60 gün) kararlı duruma geç ulaşır. Bu gibi acil durumlarda etkiyi hemen başlatmak için kullanılır.
- Yükleme Dozu (LD):
- İdame Dozu (MD):
- Formül: Klirens x Hedef Plazma Derişimi / F.

### Presistemik Eliminasyon (İlk Geçiş Etkisi)

- Bazı ilaçların sistemik dolaşıma geçmeden önce (en fazla karaciğerde) büyük oranda yıkılmasıdır.
- Her ilaç presistemik eliminasyona uğramaz. Uğrayan ilaçlar genellikle lipofiliktir.
- En fazla oral uygulamada görülür (çünkü oral ilaçlar karaciğere uğrar).
- IV ve dil altı uygulamalarda olmaz (doğrudan kana geçerler).
- Presistemik eliminasyona uğrayan ilaçların oral biyoyararlanımları (F) düşüktür.
- Bu ilaçların oral dozları ile IV dozları arasında büyük fark olur (Örn: Verapamil oral 240 mg, IV 5 mg).

| # | Ön yüz | Arka yüz | Kaynak |
| :--- | :--- | :--- | :--- |
| 12 | Plazma Konsantrasyon-Zaman Grafiği: Cmax nedir? | Kanda ulaşılan en yüksek konsantrasyon. | — |
| 13 | Plazma Konsantrasyon-Zaman Grafiği: Formülü nedir? | Kana geçen ilaç / Dağıldığı hacim (N/V). | — |
| 14 | Plazma Konsantrasyon-Zaman Grafiği: Tmax nedir? | Cmax'a ulaşma zamanı. | — |
| 15 | Plazma Konsantrasyon-Zaman Grafiği: EAA (Eğri Altındaki Alan) nedir? | İlacın biyoyararlanımını (F) verir. | — |
| 16 | Plazma Konsantrasyon-Zaman Grafiği: Yarı Ömür (T1/2) nedir? | İlacın kan derişiminin yarıya düştüğü süre. | — |
| 17 | Yarı Ömür ve Kinetik Tipleri: Yarı Ömür Formülü nedir? | T1/2 = 0.7 x VD / Klirens. | — |
| 18 | Yarı Ömür ve Kinetik Tipleri: Kinetik 1 nedir? | İlaçların %99.99'u kinetik 1'e göre yıkılır. Bu durumda yarı ömür doza bağlı değildir. Sınavda kinetik tipi belirtilmiyorsa, kinetik 1 kabul edilir. | [1] |
| 19 | Yarı Ömür ve Kinetik Tipleri: Kinetik 0 nedir? | Az sayıda ilaç bu kinetiğe göre yıkılır. | — |
| 20 | Yarı Ömür ve Kinetik Tipleri: Önemli İlaçlar nelerdir? | Fenitoin, Heparin, Aspirin, Lidokain, Alkol. | — |
| 21 | Yarı Ömür ve Kinetik Tipleri: Fenitoin nedir? | Güvenlik indeksi dar olduğu ve metabolizması doygunluk gösterdiği (Kinetik 0) için dozu dikkatli artırılmalıdır. Yüksek dozda yıkılamaz ve ciddi yan etkilere yol açabilir. Bu durum TUS'ta soru olarak gelmiştir. | — |
| 22 | Kararlı Durum Konsantrasyonu (Css) nedir? | Tekrarlanan ilaç kullanımlarında, alınan ilaç ile atılan ilacın yaklaşık olarak aynı olduğu sabit derişim halidir. | — |
| 23 | Yükleme Dozu ve İdame Dozu: Avantajı nedir? | Etki çabuk başlar. | — |
| 24 | Yükleme Dozu ve İdame Dozu: Dezavantajı nedir? | Yan tesir çok olur (yüksek doz). | — |
| 25 | Yükleme Dozu ve İdame Dozu: Formül nedir? | Dağılım Hacmi (VD) x Hedef Plazma Derişimi / F. (IV uygulamada F=1'e gerek yoktur). | — |
| 26 | Presistemik Eliminasyon (İlk Geçiş Etkisi): Önemli İlaçlar nelerdir? | Propranolol, Morfin, Verapamil, Nitrogliserin, Lidokain, İzoniazid. | — |

## Dağılım ve dağılım hacmi

### İlaçların Dağılımı

- Farmakokinetik bir olaydır.
- İlaçlar kanda serbest halde veya plazma proteinlerine bağlı halde bulunur.
- Hiç bağlanmayan veya çok az bağlanan ilaçlar: Lityum, Gabapentin, Pregabalin, Parasetamol. (Bu ilaçların kan düzeyleri albümin durumundan etkilenmez).
- Plazma Protein Bağlanmasının Özellikleri:
- Reversible ve non-selektiftir (zayıf bağ).
- Etki yapan, metabolize olan, dokulara dağılan, yan etki yapan, glomerüllerden süzülen: Hepsi serbest ilaçtır.
- Bağlı ilaç depo görevi görür; serbest ilaç azaldıkça bağlı kısım serbestleşir.
- Bağlanma arttıkça metabolizma, glomerüler filtrasyon, plasenta ve beyin geçişi azalır.

### İlaç Taşıyıcıları (Transporterlar)

- Hem ilaçları hem de endojen maddeleri taşıyan iki önemli sistem:
- SLC (Solute Carrier) Family:
- Periferde ve beyinde bulunur.
- Çift taraflı çalışır (hücre içine alır ve dışarı atar).
- Hücre içine alırken sodyuma (Na+) ihtiyaç duyar, dışarı atarken duymaz.
- ABC (ATP-Binding Cassette) Family:
- Periferde ve beyinde bulunur.
- Tek taraflı çalışır (maddeyi hücre dışına atar).
- ATP bağımlıdır.
- Birçok ilaca (örn: kanser ilaçları, epilepsi ilaçları) direnç gelişiminde rol oynar (ilacı hücre dışına atarak). TUS'ta sorulmuştur.

### Dağılım Hacmi (VD)

- Gerçek bir hacim değildir, formülle bulunan teorik bir hacimdir.
- 70 kg'lık insanda vücut su hacmi 42 L'dir.
- Eğer bir ilacın VD'si 42 L (veya 0.6 L/kg) ise, tüm vücut sıvılarına dağılmış demektir.
- Eğer bir ilacın VD'si çok büyük çıkıyorsa (örn: 1000 L, 5000 L), o ilaç bir dokuya sekestre olmuş (birikmiş) demektir. Bu durum TUS'ta soru olarak gelmiştir.
- Örnekler (ve biriktikleri yerler):
- Klinik Not: Bu biriken ilaçlarla olan zehirlenmelerde diyaliz yapılmaz, çünkü diyaliz kandaki ilacı temizler, dokudakini değil. Bu da TUS'ta çıkan önemli bir bilgidir.

### İlaç Dağılımı ve Birikimi: Sekestrasyon & Yeniden Dağılım

- İlaç vücutta heterojen dağılır, kalma süresi uzar, dağılım hacmi büyür.
- Örnekler:
- Digoksin çizgili kasa.
- Amiodaron tiroid ve akciğere (yarı ömrü 60 gün!).
- Bisfosfonatlar kemiğe (yarı ömrü 12 yıl!).
- Griseofulvin ve Arsenik keratinden zengin dokulara (kıl, tüy, tırnak bulguları!).
- Tetrasiklinler diş ve kemiklere (8 yaş altına verilmez, diş gelişimini bozar!).
- Unutmayın: Sekestre olan ilaç zehirlenmelerinde diyaliz uygun değildir (örn. digoksin, antidepresan).
- En güzel örnek: Tiyopental (anestezi ilacı). IV verildiğinde saniye içinde beyine gider, sonra beyni terk edip adipoz dokuya (yağ dokusuna) dağılır. Bu sayede hasta ameliyat sonrası uyanır.

| # | Ön yüz | Arka yüz | Kaynak |
| :--- | :--- | :--- | :--- |
| 27 | İlaçların Dağılımı: En önemli bağlayıcı protein nedir? | Albumin (asit ilaçları bağlar). Bazik ilaçları ise alfa-1 asit glikoprotein bağlar. | — |
| 28 | İlaçların Dağılımı: Doza bağlı bağlanan ilaçlar nelerdir? | Aspirin ve Prednizolon. | — |
| 29 | İlaçların Dağılımı: Eritrositlere bağlanan ilaçlar nelerdir? | Siklosporin ve Takrolimus. (Dozları hematokrit düzeyine göre belirlenir). | — |
| 30 | İlaç Taşıyıcıları (Transporterlar): Örnekler nelerdir? | Dopamin transporter (DAT), Noradrenalin transporter (NET), Serotonin transporter (SERT), Organik anyonik transporter (OAT), Organik katyonik transporter (OCT). (TUS'ta sorgulanmıştır). | — |
| 31 | İlaç Taşıyıcıları (Transporterlar): En Önemli Örnek nedir? | P-glikoprotein pompa (MDR1 - Multidrug Resistance Pump). | — |
| 32 | İlaç Taşıyıcıları (Transporterlar): İnhibitörleri nelerdir? | Verapamil, Diltiazem, Kinidin. | — |
| 33 | Dağılım Hacmi (VD): Digoksin nedir? | 500 L (çizgili kaslara birikir). | [1] |
| 34 | Dağılım Hacmi (VD): Klorokin nedir? | 13.000 L (melanin zengini göze birikir, retinopati yapar). | [1] |
| 35 | Dağılım Hacmi (VD): Morfin nedir? | 230 L (mide suyuna birikir - iyon tuzağı). | [1] |
| 36 | Dağılım Hacmi (VD): Fluoksetin nedir? | 2500 L (akciğere birikir). | [1] |
| 37 | İlaç Dağılımı ve Birikimi: Sekestrasyon nedir? | İlacın belirli dokularda birikmesidir. | — |
| 38 | İlaç Dağılımı ve Birikimi: Yeniden Dağılım (Redistribüsyon) nedir? | İlacın vücutta birden fazla dağılmasıdır. | — |
| 39 | İlaç Dağılımı ve Birikimi: Özelliği nedir? | İlaçların lipofilik olması ve intravenöz (IV) verilmesi. | — |

## Metabolizma ve atılım

### İlaç Metabolizması: Dönüşüm ve Atılım

- Metabolitler:
- Genellikle inaktif olsa da, bazen ilaçtan daha aktif olabilir (örn. Kodein'in metaboliti Morfin – TUS sorusu! Hem kendisi hem metaboliti aktif!).
- Bazen ilaçtan daha toksik olabilir:
- Parasetamol'ün metaboliti NAPQI (yüksek dozda karaciğer nekrozu yapar). Zehirlenmede N-asetilsistein (glutatyon içerir) verilir!.
- Metil alkol'ün metabolitleri Formaldehit (kör eder) ve Formik asit (öldürür).

### Metabolizma Reaksiyonları: Faz 1 ve Faz 2

- Faz 1 (Fonksiyonelleştirme):
- Yaşlılarda, Sirozda, Kronik Alkoliklerde Faz 1 enzimleri azalır! Bu durumlarda Faz 2 ile yıkılan ilaçlar tercih edilir.
- Faz 2 (Sentez/Konjugasyon):
- Önemli Bilgi: Glukronil transferaz (UGT) diğer Faz 2 enzimlerinden farklı olarak mikrozomal yerleşimlidir (diğerleri sitoplazmik) – Yakında sorulacak!.

### Genetik Polimorfizm: Bireysel Farklılıklar

- İlaç etkisinin genetiğe bağlı değişmesidir. En çok metabolizma (enzimler) ve taşıma (transporterlar) aşamasında görülür.
- Sınavda Sık Çıkan Örnekler:

### İlaç Atılımı (İtrah): Böbrek ve pH İlişkisi

- İlaç Zehirlenmelerinde pH Ayarlaması (Tübüler Geri Alım):

| # | Ön yüz | Arka yüz | Kaynak |
| :--- | :--- | :--- | :--- |
| 40 | İlaç Metabolizması: Temel Amaç nedir? | İlacı polar (hidrofilik) hale getirerek vücuttan atılmasını sağlamak. | — |
| 41 | İlaç Metabolizması: Metabolize Olmayan İlaçlar nelerdir? | Bazı ilaçlar vücutta yıkılmaz ve geldikleri gibi atılırlar. Örnekler: Lityum (element olduğu için), Azot protoksit (N2O), Gabapentin, Pregabalin, Aminoglikozitler. | — |
| 42 | İlaç Metabolizması: Ön İlaçlar (Prodrugs) nedir? | Vücutta aktif hale gelen ilaçlardır. | — |
| 43 | İlaç Metabolizması: Önemli Örnekler nelerdir? | ACE inhibitörleri (Kaptopril ve Lizinopril hariç), Levodopa, Tüm PPI'lar (Omeprazol), Lovastatin, Simvastatin, Metildopa, İzoniyazit, Klopidogrel. | — |
| 44 | Metabolizma Reaksiyonları: Ortak Amaç nedir? | İlacı polarlaştırmak (Faz 1 polar, Faz 2 daha da polar yapar). | — |
| 45 | Metabolizma Reaksiyonları: En önemli enzim nedir? | Sitokrom P450 (CYP) enzimleri (özellikle CYP3A4/A5 ilaçların %60'ını yıkar). | [1] |
| 46 | Metabolizma Reaksiyonları: Enzimler nelerdir? | Transferazlar (Glukronil transferaz, N-asetil transferaz, Glutadyon S transferaz vb.). | — |
| 47 | Metabolizma Reaksiyonları: İstisna nedir? | İzoniyazit, önce Faz 2'ye sonra Faz 1'e uğrayan tek ilaçtır. | — |
| 48 | Genetik Polimorfizm: CYP2D6 Eksikliği nedir? | Kodein morfine dönüşemez, ağrı kesici etkisi azalır. CYP2D6 indüklenmez!. | — |
| 49 | Genetik Polimorfizm: CYP2C19 Eksikliği nedir? | Klopidogrel aktifleşemez (ön ilaçtır!), stent tıkanması/MI riski artar. Omeprazol ve Lansoprazol CYP2C19'u inhibe eder, bu yüzden Klopidogrel ile birlikte Pantoprazol veya Rabeprazol tercih edilmelidir!. | — |
| 50 | Genetik Polimorfizm: N-Asetil transferaz (NAT) Eksikliği nedir? | Özellikle Türk ırkında azdır. İzoniyazit daha fazla periferik nöropati yapar. Bu yüzden İzoniyazit ile Piridoksin birlikte kullanılır!. | — |
| 51 | Genetik Polimorfizm: HLA-B Polimorfizmi nedir? | Abakavir, Karbamazepin, Allopurinol gibi ilaçlarla Stevens-Johnson Sendromu riski! Özellikle Japonya gibi ülkelerde dikkat edilir. | — |
| 52 | Genetik Polimorfizm: Ryanodin Reseptörleri (RyR) Polimorfizmi nedir? | Halotan ve Süksinilkolin ile ameliyat sırasında Malign Hipertermi yapar. Tedavide Dantrolen kullanılır. | — |
| 53 | İlaç Atılımı (İtrah): Böbrekler nelerdir? | Polar (hidrofilik) ilaçları atar. Akciğerler: Lipofilik ilaçları atar. | — |
| 54 | İlaç Atılımı (İtrah): Tübüler Sekresyon nedir? | Aktif transportla atılan önemli ilaçlar: Penisilin, Sefalosporin, Asiklovir, Gansiklovir. | — |
| 55 | İlaç Atılımı (İtrah): İlaç Etkileşimi nedir? | Probenesit bu ilaçların atılımını azaltır, kandaki düzeylerini artırır (tedavi etkinliğini artırmak için kullanılır!). | — |
| 56 | İlaç Atılımı (İtrah): Asit ilaç zehirlenmesi nedir? | Sodyum bikarbonat ile idrar alkali yapılır (örn. Aspirin, Fenitoin, Barbitüratlar). | — |
| 57 | İlaç Atılımı (İtrah): Bazik ilaç zehirlenmesi nedir? | Amonyum klorür ile idrar asit yapılır (örn. Morfin, Kodein, Lidokain, Beta blokörler). | — |

## Terapötik aralık ve güvenlik

### Terapötik Aralık ve İndeks: Güvenlik Sınırları

| # | Ön yüz | Arka yüz | Kaynak |
| :--- | :--- | :--- | :--- |
| 58 | Terapötik Aralık ve İndeks: MAC (Minimum Etkin Konsantrasyon) nedir? | İlacın etki yaptığı en düşük doz. | [1] |
| 59 | Terapötik Aralık ve İndeks: MTK (Minimum Toksik Konsantrasyon) nedir? | İlacın yan etki yaptığı en düşük doz. | — |
| 60 | Terapötik Aralık ve İndeks nedir? | MAC ile MTK arasıdır. Geniş aralık daha güvenli demektir. | — |
| 61 | Terapötik Aralık ve İndeks: Dar Terapötik Aralıklı İlaçlar nelerdir? | Fenitoin, Lityum, Digoksin, Teofilin, Varfarin. Bu ilaçların kan düzeyleri sıkı takip edilmelidir, çünkü küçük doz artışları bile ciddi yan etki yapabilir!. | — |
| 62 | Terapötik Aralık ve İndeks: Terapötik İndeks (TI) nedir? | LD50 / ED50 (Hayvanlarda belirlenir). Oran ne kadar yüksekse, ilaç o kadar güvenlidir. | — |
| 63 | Terapötik Aralık ve İndeks: Güvenlik Sınırı nedir? | LD1 / ED99 (İnsan güvenliği için daha önemli bir gösterge) – TUS sorusu!. | — |
| 64 | Terapötik Aralık ve İndeks: ED50 (Etkin Doz 50) nedir? | İlacın gücünü (potensini) verir. ED50 değeri ne kadar küçükse, ilaç o kadar güçlüdür!. | — |


## Kaynaklar

1. Katzung BG, Vanderah TW (ed). Basic & Clinical Pharmacology. 15. baskı. McGraw Hill; 2021.

## Künye

- Yayın: 2026-08-10
- Son güncelleme: 2026-08-10

---

## İlgili sayfalar

- [Tüm bilgi kartı desteleri](https://farmakolojidoktoru.com/kartlar)
- [İlaç sınıfları](https://farmakolojidoktoru.com/ilac-siniflari)

Yazar: Dr. Talha Gürsoy, Tıbbi Farmakoloji, Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi. Bu içerik tıp, diş hekimliği ve eczacılık öğrencileri ile sağlık profesyonelleri için hazırlanmış eğitim materyalidir; tanı ve tedavi kararı yerine geçmez. İlaçlar etken madde adıyla anılır.